سنجاب‌ ايراني در خطر نابودي

ايران شناسي

سنجاب‌ ايراني در خطر نابودي

سنجاب‌ ايراني‌،زيرگونه‌ Sciurus anomalus pallescens

سنجاب ها، اعضایی از راسته بزرگ جوندگان هستند كه تقریباً در همه جای دنیا دیده می شوند. اگرچه در این خانواده چندگونه زمینی مانند سنجاب های زمینی در چمنزارها و علفزارها پراكنده اند، اما غالب اعضای خانواده را حیواناتی كه بخش عمده زندگی خود را روی درخت به سر می برند، تشكیل می دهند.365 نوع سنجاب در سراسر دنيا وجود دارد.گونه های زیر در ایرن زندگی می کنند که در بین این گونه ها به سنجاب ایرانی که نام پرافتخار ایران را در بر دارد می پردازیم.

1-سنجاب‌ ايراني‌،زيرگونه‌ Sciurus anomalus pallescens
2- سنجاب‌ نخلي‌، Funambulus pennanti
3- سنجاب‌ ناخن‌ دراز،Spermophilopsis leptodactylus
4- سنجاب‌ زميني‌، Spermophilus xanthoprymnum
5- سنجاب‌ زميني‌ ، Spermophilus fulvus

سنجاب ایرانی از پستانداران خاص ایران می باشد.
این حیوان منحصر بفرد جثه‌ای متوسط با طول 20 تا 24 سانتیمترو دمی بلند و پشمالو به طول 13 تا 14 سانتیمتر دارد که از نصف طول بدن بلندتر است. موهای پشت به رنگ خاکستری متمایل به قهوه‌ای و زیر بدن زردرنگ است. رنگ موهای سر و سطح پشتی دم قرمز حنایی و زیر بدن زردرنگ است.بطور کلی هر چه از شمال جنگلهای زاگرس به سمت جنوب پیش می رویم از رنگ حنایی کاسته می شود و به رنگ نخودی نزدیکتر می شود.مشخصه سنجاب ایرانی رنگ قرمز حنایی سرو دم است که آن را از سایر سنجابهای ساکن در ایران جدا می کند.
از میوه ها و دانه های مختلف مانند گردو،بادام،فندق،بلوط ،توت،جوانه،برگ و پوست درختان ،میوه ها و گاهی از تخم پرندگان تغذیه می کنند.
جفت گیری در اواخر زمستان و اوایل بهار صورت می گیرد و دوران بارداری حدود 30 روز می باشد. بچه ها در هنگام تولد بی مو و با چشمان بسته هستند که در یکسالگی بالغ می شوند.و حدود 12 سال عمر می کنند.
این سنجاب روزها فعال است و بیشتر به صورت انفرادی زندگی می کند. در هنگام خطر با ناخنهای تیزش به سرعت از درختان بالا میرود و به وسیله دم پشمالویش که وسیله تعادلی آن است از این شاخه به آن شاخه می پرد.معمولا خودش لانه نمی سازد و از حفره های درختان استفاده می کند و سطح آن را با علفهای نرم می پو شاند.سنجاب ایرانی علاقه کمی به آبتنی دارد اما شناگر ماهریست.
در تابستان بيشتر فعاليت سنجاب حدود 2 تا 3 ساعت بعد از طلوع خورشيد مي باشدو بعد از ظهر را در لانه خود استراحت می کند و بعد از کمی فعالیت قبل از غروب خورشید به لانه خود می روند، و به ندرت آشيانه هاي خود را در تاريکي ترک مي کند.
در زمستان سنجاب فعاليتهاي خود را در آغاز و و سط روز به اتمام مي رساند و در آشيانه خود تا روز بعدي مي ماند. هنگام توفان زمستاني يا سرماي سخت سنجاب ممکن است روزها آشيانه خود را ترک نکند. در سرماي شديد برای نگه داشتن دمای بدن خود لانه خود را با سنجابهای دیگر تسهیم می کند و با گرم شدن هوا میمهانان لانه را ترک می گویند.
غده عرق آنها در زير پاهايشان است. بين پهنه پا و روي پنجه ها بين انگشتان مي باشد. وقتي که گرم هستند و يا تحرک دارند جاي پاي خود را روي سطوح خشک مي گذارند. اين بو همچنين براي علامت گذاري درختان در قلمرو آنها استفاده مي شود. اگر آشيانه سنجاب با هجوم کک ها يا مزاحمهاي ديگر مواجه شود ، سنجاب از آنجا رفته و آشيانه جديد مي سازد.
سنجابها با يک سري صداي جير جير با يکديگر ارتباط برقرار مي کنند که این صدا همراه با حرکات دم انجام مي شود.
جنگل‌های بلوط زاگرس که معمولا ًدارای درختان بلند و کهنسال بلوط است زیستگاه این حیوانات است.آنها درختان بلند و کهنسال را به درختان کوتاه و پرشاخ و برگ ترجیح می دهد.
دانه های بلوطی که توسط سنجابهای ایرانی جمع آوری می شود و زیر خاک مدفون می گردد ارزش بالایی در گسترش و تجدید حیات جنگلهای بلوط غرب کشور دارد.
جمعیت سنجابها به علت قطع بی رویه درختان بلوط و جمع آوری میوه های بلوط توسط مردم و اسارت بی اندازه این حیوان زیبا توسط شکارچیان مخصوصا در منطقه کردستان برای فروش به مردم به شدت در حال کاهش است و نسل این حیوان رو به نابودیست.

مطالب مرتبط :

به داد سنجاب ايراني برسيم!

مفصل در مورد پستانداران ايران

تهديد جنگل هاي بلوط غرب باقاچاق سنجاب