نهاوند

مقدمه :

اغلب كودكان خردسال، خستگي‌ناپذير و فعال هستند. معمولاً سروصداي سرزنده آنها فقط بخشي از مقتضيات سن كم آنهاست. اگر چه ممكن است اين جريان خسته كننده باشد ولي معمولاً نگراني در اين باره وجود ندارد. بعضي اوقات كودكان ممكن است خيلي فعال و پرسروصدا باشند به نحوي كه زندگي را براي بزرگترها و ساير بچه ها مشكل نمايند. اينچنين كودكي، ممكن است طاقت فرسا و پرجنب و جوش و بسيار پرحرف باشد. ممكن است بسيار پرسروصدا باشد و آنچه را كه به او گفته مي‌شود انجام ندهد و احتمالاً برايش نشستن در يك جا بسيار سخت باشد. بزرگسالان ممكن است بگويند كه او «زياده فعال» است اما مشكلي كه با اين لغت وجود دارد اينست كه مردم از آن براي توصيف گسترده‌اي از خلقيات بيشتر از حد عادي تا گاهي اوقات رفتارهاي خطرناك نظير دويدن ناگهاني در خيابان استفاده مي‌كنند. در حاليكه آنچه توصيف گرديد ممكن است بدليل فعاليت زياد كودك در محدوده طبيعي باشد نه بيش فعالي. واژه بيش فعالي زماني بكار مي‌رود كه فعاليت زياد كودك موجب بروز اختلال در عملكرد وي يا خانواده شود. بعلاوه در سنين دبستان، اين كودكان ممكن است در تمركز دچار مشكل باشند و هنگام انجام تكاليف مدرسه موجب نگراني و ناراحتي والدين بعلت عدم تمركز و بي‌دقتي گردند.

چه چيز موجب فعاليت زيادي كودكان مي‌شود؟

عوامل متعددي وجود دارند كه موجب فعاليت زيادي كودكان مي‌شوند. درذيل برخي دلايل رفتار كودكان به شما ارائه مي‌شود. آشنايي با دلايل ممكن است در كشف برخي راه حلها به شما كمك كند:

والد بودن:

اگر والدين ناراضي، غمگين يا نگران باشند توجه كمتري به كودكانشان مي‌نمايند. كودكان بتدريج درمي‌يابند كه والدينشان زماني را به آنها و براي آنها اختصاص نمي‌دهند. معمولاً كودكان براي انجام بازيهاي سازنده و مفيد به كمك بزرگترها نياز دارند. آنها درمي‌يابند كه وقتي والدينشان با آنها بازي مي‌كنند، ضمن بازي نيز دائماً به آنها مي‌گويند كه آرام و ساكت باشند. بدين ترتيب كودكان ياد مي‌گيرند كه حتماً بايستي سركش يا پرسروصدا باشند تا پدر يا مادرشان صرفاً به آنها توجه كنند.

قوانين نامشخص :

مهم است كه قوانين ساده‌اي براي كودكان در مورد آنچه كه مجاز است يا آنچه كه مجاز نيست، ارائه شود. اگر هر دو والد در تربيت و تنظيم قوانين براي كودك دخيل هستند هر دو بايستي در مورد قانون واحدي توافق كنند و در زمينه آنچه كه مي‌گويند«نه» موافق باشند.

اين مسئله به كودك در مورد آنچه از او انتظار مي‌رود انجام دهد، كمك خواهد كرد و آموزشي است براي ايجاد مهارت كنترل خود در كودك

سرشت :

همه با سرشتهاي مختلفي بدنيا مي‌آييم. برخي كودكان سرزنده‌تر، پرسروصداتر و برونگراتر از بقيه هستند. اينگونه كودكان ترجيح مي‌دهند كه بيشتر بيرون بروند و در كنار ساير مردم باشند تا اينكه در گوشه‌اي بنشينند و كتاب بخوانند يا با اسباب بازيهاي خود بازي كنند. بيشتر اوقات چنين گودكان فعالي در حال بازي ممكن است از ديوار راست هم بالا بروند. اگر چه اين مسئله مي‌تواند كمي آزاردهنده باشد ولي جاي نگراني نيست . شايد ضرورت داشته باشد كه شما راههايي براي آرام سازي كودكتان ياد بگيريد.

مشكلات يادگيري :

براي برخي كودكان يادگيري چيزهايي كه براي سايرين آسان است، بسيار دشوار و سخت است. اينگونه كودكان نيازمند دريافت كمك‌هاي ويژه در مدرسه هستند. آنها معمولاً از نظر شناختي كمتر از سنشان بنظر مي‌رسند و برايشان خيلي سخت است كه بر روي كار خود متمركز شوند و يا آنچه كه ساير افراد مي‌گويند بدرستي اجرا كنند. تمايل دارند كه فرياد بزنند و يا ممكن است هنگام شنيدن صداي راديو يا تلويزيون، آنرا خيلي بلند كنند.

غذاها

بنظر مي‌رسد كه برخي كودكان نسبت به برخي غذاها، عكس‌العمل نشان مي‌دهند . البته اين مسئله به آن حدي كه برخي از مردم فكر مي‌كنند رايج نيست . اما گاهگاهي مي‌تواند يك مشكل واقعي ايجاد نمايد.

چگونه مي‌توانيم به آرامش كودك كمك كنيم؟

- سعي كنيد اطمينان يابيد كه زماني را كه صرف فرزند خود مي‌كنيد به نحوي سپري مي‌شود كه كودكتان از علاقه شما به خود آگاه مي‌شود. اين صرف وقت به شما فرصت طرح ريزي و ارائه پاداش نيز مي‌دهد.

- زماني را وقف كودكتان كنيد و با آنها كاري كه مورد علاقه شان است انجام دهيد . ضمن اجراي روال عادي زنگي خود، روز مشخصي را براي آنچه كه آنها بدان علاقمندند در نظر بگيريد و براي آن روز برنامه‌ريزي مشترك كنيد. مطمئن شويد كه براي كودكتان زمان كافي براي سروصداكردن و بازيهاي پرتحرك به نحويي كه بتواند انرژي خود را تخليه كند در نظر گرفته‌ايد. شما همچنين مي‌توانيد اوقات مشخصي كه انتظار داريد كودكان به آرامي با خودشان بازي كنند را مشخص كنيد.

- از هر فرصتي براي پاداش دادن به كارهاي خوب و مورد پسند استفاده كنيد. هر چه بيشتر صريح و روشن با آنها صحبت كنيد. حياتي است كه آنها بدانند كه چكارهايي از نظر شما پسنديده است . بيان روشن مثل : تو به آرامش مشغول بازي هستي، چه بازيكن خوبي

در صورت ضرورت در اين زمينه از چه كسي كمك دريافت كنم؟

رفتارهاي پرهياهو و شلوغ كاري كودكان، مشكل رايج والدين است. معمولاً مراقبين بهداشت در اين مورد مي‌توانند شما را راهنمايي كنند. اگر تشخيص داده شود كه مشكل ناشي از شنوايي كودك شماست يا ناشي از واكنش كودك به مواد غذايي خاصي باشد، پزشكان عمومي قادر به ارزيابي و كمك به شما هستند. اگر آنها تشخيص دهند كه ممكن است مشكلي در زمينه يادگيري يا ناشي از اختلال بيش فعالي و نقص توجه و تمركز است شما را به يك فوق تخصص روانپزشكي كودك و نوجوان و ياروانشناس باليني ارجاع خواهند داد.

تهيه كننده : سودابه ملك پور

كارشناس ارشد روانشناسي كودكان استثنايي